Wypalenie zawodowe

Rok 2022 jest prze艂omowy. Od 1 stycznia 2022 r. wypalenie zawodowe zostaje uznane jako syndrom wp艂ywaj膮cy na stan zdrowia pracownika (kod QD85) w Klasyfikacji Chor贸b i Problem贸w Zdrowotnych WHO. To czas, by zadba膰 o prewencj臋 i wsparcie.

76%

2x
63%

10mln
 

Pracownik贸w do艣wiadcza symptom贸w wypalenia

Wzrasta sk艂onno艣膰 do szukania nowej pracy w艣r贸d wypalonych pracownik贸w.

Badanych uzna艂o terapi臋 online za wygodniejsz膮 od terapii tradycyjnej

Dni Polacy przebywali na L4 z powodu reakcji na ci臋偶ki stres i zaburze艅 adaptacyjnych

殴r贸d艂a: Gallup, Employee Burnout: Causes and Cures, 2020 ; ZUS,2021
 
Czym jest wypalenie zawodowe i jak si臋 objawia?


WHO definiuje wypalenie zawodowe jako syndrom wynikaj膮cy z przewlek艂ego stresu w miejscu pracy, kt贸ry nie zosta艂 skutecznie rozwi膮zany. WHO opisuje trzy wymiary wypalenie zawodowego:

  • uczucie wyczerpania emocjonalnego i fizycznego
  • zwi臋kszony dystans mentalny do pracy, brak zaanga偶owania, poczucie cynizmu i bezsensu zwi膮zanego z wykonywan膮 prac膮
  • obni偶enie oceny w艂asnych dokona艅 i spadek efektywno艣ci

Wypalenie zawodowe to inaczej odpowied藕 organizmu na stres, kt贸rego 藕r贸d艂em jest sytuacja w pracy.

Jakie s膮 g艂贸wne przyczyny wypalenia zawodowego?

wsparcie-3

Niesprawiedliwe traktowanie


Gdy pracownicy nie ufaj膮 swojemu mened偶erowi, kolegom z zespo艂u lub kierownikowi, wi臋藕 psychologiczna, kt贸ra daje poczucie sensu pracy, jest przerwana. I odwrotnie, gdy pracownicy s膮 traktowani sprawiedliwie i z szacunkiem, relacje tworz膮 si臋 szybciej, a pracownicy nabieraj膮 odporno艣ci psychicznej.
dla-pracownika_03

Przeci膮偶enie prac膮


Pracownicy, kt贸rzy twierdzili w badaniu, 偶e zawsze maj膮 za du偶o do zrobienia (Gallup, 2020), 2 razy cz臋艣ciej przyznaj膮, 偶e do艣wiadczaj膮 wypalenia. Nawet najlepsi pracownicy trac膮 nadziej臋, kiedy zmagaj膮 si臋 z przyt艂aczaj膮c膮 ilo艣ci膮 pracy. Natomiast problem nie tkwi w liczbie godzin, na przyk艂ad pracownicy, kt贸rzy s膮 zaanga偶owani i maj膮 elastyczno艣膰 zawodow膮, zwykle pracuj膮 wi臋cej godzin tygodniowo ni偶 przeci臋tny pracownik, ale oceniaj膮 swoje samopoczucie lepiej (Gallup, 2020). Dlaczego? Na wypalenie zawodowe najbardziej wp艂ywa do艣wiadczenie pracy: czy widz臋 jej sens, czy jestem doceniany/a, czy mam kontrol臋, czy jestem sprawiedliwie traktowany/a.
dla-pracownika_07

Problemy komunikacyjne


Kiedy prze艂o偶eni nie przekazuj膮 pracownikom kluczowych informacji, ich praca staje si臋 frustruj膮ca. Managerowie powinni jasno wyja艣ni膰 oczekiwania dotycz膮ce r贸l, proces贸w i wp艂ywu pracy pracownika na ca艂okszta艂t firmy. Kiedy oczekiwania i odpowiedzialno艣膰 s膮 niesp贸jne lub niejasne, pracownicy mog膮 sta膰 si臋 sfrustrowani i wyczerpani pr贸buj膮c dowiedzie膰 si臋, czego chce od nich manager.
dla-pracownika_09

Brak wsparcia


Gdy pracownik jest zostawiony sam z problemem, wpada w spiral臋 stresu, frustracji i ostatecznie jego stan pogarsza si臋. Przekonanie, 偶e problemy mentalne pracownik贸w s膮 ich prywatn膮 spraw膮, podwa偶aj膮 nasze badania (HearMe), kt贸re pokazuj膮, 偶e po艣r贸d 15 najbardziej popularnych problem贸w zg艂aszanych przez pracownik贸w, a偶 10 jest zwi膮zanych bezpo艣rednio z miejscem pracy.

 

Jak zapobiega膰 wypaleniu w miejscu pracy?

 

Najcz臋艣ciej zadawane pytania (FAQ)

Wypalenie zawodowe - co to w艂a艣ciwie oznacza?
艢wiatowa Organizacja Zdrowia okre艣la wypalenie zawodowe jako syndrom zawodowy spowodowany przewlek艂ym stresem w miejscu pracy.

U os贸b wypalonych zawodowo spada energia, produktywno艣膰 i motywacja. Coraz trudniej im wywi膮za膰 si臋 z obowi膮zk贸w s艂u偶bowych; z czasem pojawiaj膮 si臋 objawy psychosomatyczne. Raport Gallup-Workhuman wykaza艂, 偶e 25% pracownik贸w odczuwa wypalenie w pracy 鈥瀊ardzo cz臋sto鈥 lub 鈥瀦awsze鈥.
Jakie s膮 najcz臋stsze objawy wypalenia zawodowego?
Najcz臋stsze objawy wypalenia mo偶na podzieli膰 na pi臋膰 grup. Zwykle zaczyna si臋 od wyczerpania (fizycznego i emocjonalnego), a nast臋pnie pojawiaj膮 si臋 kolejne z poni偶szych objaw贸w - inne w przypadku ka偶dego cz艂owieka.

  • Fizyczne: chroniczne zm臋czenie, b贸le g艂owy, problemy ze snem, problemy uk艂adu trawiennego, zaburzenia w sferze seksualnej i inne.
  • Afektywne (zwi膮zane ze sfer膮 emocji): stany l臋kowe, nastroje depresyjne, wzmo偶ona irytacja i uczucie frustracji, obni偶ona zdolno艣膰 regulowania emocji.
  • Poznawcze 鈥 niska samoocena (szczeg贸lnie w kontek艣cie wykonywanej pracy), zaburzenia pami臋ci i trudno艣ci z koncentracj膮, poczucie braku sensu wykonywanej pracy, cynizm.
  • Behawioralne (zwi膮zane z zachowaniem): wycofanie z relacji, zachowania agresywne, obni偶ona efektywno艣膰, wzmo偶ona tendencja do prokrastynacji.
  • Motywacyjne 鈥 utrata zapa艂u do pracy, brak poczucia skuteczno艣ci i adekwatno艣ci, znaczny spadek motywacji do wykonywania obowi膮zk贸w.
Ile trwa wypalenie zawodowe?
Brak odpowiedniej interwencji specjalistycznej podczas wyst臋powania objaw贸w wypalenia zawodowego mo偶e trwa膰 nawet kilka lat, kt贸re mog膮 skutkowa膰 rozwojem chronicznego stanu zm臋czenia i depresji.

Powr贸t do optymalnego stanu mo偶e trwa膰 od kilku miesi臋cy do ponad roku. Okres leczenia wypalenia zawodowego zale偶y od stanu zdrowia wypalonego pracownika oraz od tego, z jakiego rodzaju pomocy korzysta. Terapia lub coaching mog膮 znacznie u艂atwi膰 proces leczenia wypalenia zawodowego, gdy偶 pomagaj膮 odkry膰 przyczyny wypalenia i stworzy膰 plan dzia艂ania.
Czy wypalenie zawodowe jest podstaw膮 do L4?
Wypalenie zawodowe nie jest podstaw膮 do wystawienia L4, poniewa偶 nie jest sklasyfikowane jako jednostka chorobowa (jest to syndrom chorobowy wed艂ug klasyfikacji ICD-11). Jednak, nale偶y mie膰 na uwadze, 偶e brak wypalenia zawodowego na li艣cie chor贸b nie oznacza, 偶e uzyskanie zwolnienia lekarskiego z powodu innych objaw贸w i schorze艅 zwi膮zanych z prac膮 b臋dzie niemo偶liwe. To lekarz decyduje o wystawieniu zwolnienia lekarskiego i uwzgl臋dnia w tym w艂a艣ciwy kod choroby.

Na dzie艅 dzisiejszy, lekarz nie mo偶e wpisa膰 wypalenia zawodowego jako g艂贸wny pow贸d zwolnienia lekarskiego, poniewa偶 nie ma przypisanego do niego kodu chorobowego.
Jak leczy膰 wypalenie zawodowe?
Terapia i coaching s膮 skutecznymi narz臋dziami pozwalaj膮cymi leczy膰 objawy wypalenia i zapobiega jego nawrotom. Osobom cierpi膮cym na wypalenie zawodowe zalecane s膮 przede wszystkim odpoczynek i regeneracja. Podczas terapii/coachingu mo偶na nauczy膰 si臋 rozpoznawa膰 w艂asne potrzeby, zaspokaja膰 je i unika膰 zachowa艅 oraz postaw, kt贸re sprzyjaj膮 wypaleniu.

Interwencja w przypadku wypalenia wypalenia najcz臋艣ciej opiera si臋 na dw贸ch formach dzia艂ania: psychoterapii oraz odpowiednio dobranym leczeniu farmakologicznym.
Przyczyny wypalenia zawodowego
Na wypalenie zawodowe wp艂ywaj膮 czynniki osobowo艣ciowe, interpersonalne i organizacyjne. Na ten syndrom nara偶one s膮 zw艂aszcza osoby, kt贸ry s膮 pod wp艂ywem d艂ugotrwa艂ego stresu. Dodatkowe przyczyny wypalenia stanowi膮 najcz臋艣ciej: przeci膮偶enie prac膮, toksyczna kultura organizacyjna, problemy komunikacyjne i niesprawiedliwe traktowanie pracownik贸w w organizacji.
Zauwa偶am u siebie objawy wypalenia zawodowego - co robi膰?
Niezale偶nie od tego, czy dopiero rozpoznajesz u siebie objawy zbli偶aj膮cego si臋 wypalenia, czy przechodzisz kryzys, warto skontaktowa膰 si臋 ze specjalist膮: psychologiem lub psychiatr膮. Unikaj autodiagnozy. Objawy wypalenia mog膮 by膰 podobne do objaw贸w r贸偶nych chor贸b psychicznych i fizycznych - specjalista pomo偶e znale藕膰 przyczyny Twojego stanu, znale藕膰 rozwi膮zania problem贸w i odbudowa膰 Twoj膮 odporno艣膰.
Czy wypalenie zawodowe to choroba?
W czerwcu 2019 r. 艢wiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) wpisa艂a wypalenie zawodowe do Mi臋dzynarodowej Klasyfikacji Chor贸b (ICD-11). Jednak nie zakwalifikowa艂a wypalenia zawodowego jako jednostki chorobowej ani stanu medycznego. Cho膰 wypalenie zawodowe faktycznie znalaz艂o si臋 w rozdziale 24 pt. 鈥濩zynniki wp艂ywaj膮ce na stan zdrowia lub kontakt ze s艂u偶b膮 zdrowia鈥 nie zosta艂o uznane za jednostk臋 chorobow膮 lecz za syndrom mog膮cy wp艂yn膮膰 na stan zdrowia pracownika.
Do jakiego specjalisty uda膰 si臋 z objawami wypalenia zawodowego?
W leczeniu objaw贸w ci臋偶kiej postaci wypalenia zawodowego pomo偶e psychoterapeuta. Natomiast praca z coachem, psychologiem lub psychoterapeut膮 pomo偶e znale藕膰 przyczyny wypalenia i zapobiega jego nawrotom.
Czy lekarz rodzinny mo偶e da膰 L4 na wypalenie zawodowe?
Lekarz rodzinny mo偶e wystawi膰 zwolnienie lekarskie z powodu innych objaw贸w i schorze艅 zwi膮zanych z prac膮. Jednak wypalenie zawodowe nie b臋dzie wpisane jako g艂贸wny pow贸d zwolnienia lekarskiego, poniewa偶 nie ma przypisanego do niego kodu chorobowego.

Wypalenie zawodowe nie jest podstaw膮 do wystawienia L4, poniewa偶 nie jest sklasyfikowane jako jednostka chorobowa (jest to syndrom chorobowy wed艂ug klasyfikacji ICD-11).
 

Zobacz nasze webinaro-warsztaty o przeciwdzia艂aniu wypaleniu w firmie

1. Jak zidentyfikowa膰 wypalenie zawodowe u pracownika

Co zrobi膰, kiedy od pracownika us艂yszymy komunikaty: "Nie daj臋 ju偶 rady", "Nie mam na nic si艂y" ,"Na pewno sobie z tym nie poradz臋"? O tym, jak w por臋 rozpozna膰 objawy wypalenia zawodowego, zanim pracownik przestanie by膰 zdolny do pracy, kt贸ra z dnia na dzie艅 staje si臋 dla niego tortur膮, dowiesz si臋 na tym webinarze.

2. Jak rozmawia膰 z pracownikami o wypaleniu zawodowym i jak ich wspiera膰

Wypalenie zawodowe m贸wi wi臋cej o pracodawcy ni偶 o pracowniku - tak twierdzi Ch. Maslach. A bior膮c pod uwag臋 r贸wnie偶 fakt, 偶e jest to stan 艣ci艣le zwi膮zany z miejscem pracy, nie ma w膮tpliwo艣ci, 偶e jako pracodawcy jeste艣my odpowiedzialni za podj臋cie odpowiednich krok贸w w sytuacji, kiedy wypalenie pojawia si臋 u nas w firmie. Dowiedz si臋, jak rozmawia膰 z pracownikami na naszym webinaro-warsztacie.

3. Jak wprowadzi膰 w firmie procedury i polityk臋 zapobiegaj膮c膮 wypaleniu zawodowemu

Wiemy, 偶e musimy zapobiega膰 wypaleniu zawodowemu. Wiemy, 偶e trzeba rozmawia膰, reagowa膰, edukowa膰, ale鈥 czy mo偶na ustawi膰 procesy w organizacji, kt贸re pomog膮 zapobiega膰 wypaleniu pracownik贸w? Czy musz膮 by膰 to du偶e zmiany? Czy da si臋 je zrealizowa膰 ma艂ym kosztem?Jak je wprowadzi膰?Na te pytania odpowiemy na ostatnim spotkaniu cyklu warsztat贸w o wypaleniu zawodowym.

Przydatne materia艂y